Pszenica orkisz wraca do łask. Czy zastąpi pszenicę zwyczajną?

Orkisz to starożytna pszenica o niezwykłych właściwościach. W XX wieku skazana na zapomnienie, teraz wraca w glorii chwały, jako jedno z najbardziej wartościowych zbóż. Czy słusznie?

Orkisz w dziejach świata

Orkisz znany jest ludziom od wielu tysięcy lat. Najstarsze odkrycia archeologiczne przedstawiające dowód na uprawę orkiszu datowane są na 5 tys. lat p.n.e. Uważa się, iż pszenica orkisz (tak brzmi prawidłowa nazwa tego zboża) wywodzi się z rejonu Morza Czarnego, skąd powoli, acz systematycznie, rozprzestrzeniała się na całą Europę. Szczególną popularnością orkisz cieszył się w krajach Europy Zachodniej (Niemcy, Szwajcaria), skąd ok. 500 lat p.n.e. trafił między innymi do Wielkiej Brytanii.

Orkisz

Orkisz

Przez wiele wieków pszenica orkisz – zwana również szpelcem (z łac. orkisz to Triticum spelta) – była jednym z najważniejszych zbóż w europejskich, a następnie w światowych uprawach rolnych. Nagłą i gwałtowną zmianę przyniosła dopiero druga połowa wieku XX. W latach 70., pod wpływem rozwoju nowoczesnego rolnictwa związanego z dążeniem do maksymalnego zwiększenia wydajności m. in. za pomocą nawozów sztucznych i modyfikacji genetycznych uprawianych roślin, orkisz ustąpił pola pszenicy zwyczajnej. Jego uprawy zaczęły się gwałtownie kurczyć aż do roku 1987, kiedy to w USA rozpoczęły się nieśmiałe próby przywrócenia tej odmiany pszenicy. Obecnie orkisz spotkać można nadal niemal wyłącznie w uprawach rolnych typu „eko” oraz w niewielkich gospodarstwach ekologicznych.

Wartości odżywcze orkiszu

Od kilku lat zauważalny jest wzrost zainteresowania orkiszem. Przyczyny tego stanu rzeczy tkwią przede wszystkim w ogromnych wartościach odżywczych pszenicy orkisz oraz w fakcie, iż jej ziarna nie zostały poddane sztucznym modyfikacjom genetycznym.

Niskoprzetworzone ziarna orkiszu stanowią źródło doskonałej jakości węglowodanów złożonych. Powstałe z nich otręby orkiszowe oraz płatki orkiszowe zawierają również duże ilości białka, błonnika pokarmowego, manganu, fosforu, magnezu, cynku, żelaza oraz witaminy B3. W produktach tych znaleźć można także pewne ilości wapnia, selenu, witaminy B1 i B6 oraz słynnej witaminy młodości, czyli witaminy E.

W porównaniu z pszenicą zwyczajną, orkisz posiada wyższą zawartość białka, a jego ziarna odznaczają się wyższą zawartością tzw. warstwy aleuronowej o niezwykłych wprost właściwościach odżywczych. Warto zauważyć, że białko orkiszu posiada nieco inną kompozycję oraz profil aminokwasów niż białko pszenicy zwyczajnej. Przede wszystkim uwagę zwraca duża zawartość egzogennej lizyny i metioniny, które w ziarnach pszenicy zwyczajnej nie występują. Co więcej, białko orkiszu jest znacznie lepiej przyswajane przez nasze organizmy, dzięki czemu stanowi doskonały budulec dla mięśni.

Leave a Reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *